2 - 2 . مرجعيت علمى اشعريان مكتب علمى اشعريان ، مكتب اصيلى است كه در پيوند مستحكم و عميق با ائمه ( ع ) شكل گرفته بود . از اين رو مورد اعتماد ديگر حوزه‌هاى علمى شيعى در كوفه و سپس بغداد و نجف واقع شد و از اعتبار و مرجعيت والايى برخوردار گرديد . اين توثيق و اعتبار ، در بالاترين درجه ، مورد تأييد و امضاى امامان شيعه ( ع ) بود و آنان خود ، اين مرجعيت و اعتبار را به اشعريان بخشيده بودند . « 1 » 3 - 2 . حوزهء قم چنان‌كه گفته شد ، قم ، از نخستين شهرهايى است كه مردم آن ، مذهب تشيّع را پذيرفتند و امامان شيعه ( ع ) ، بارها از اين سرزمين به نيكى ياد كرده‌اند . اين شهر ، پايگاهى براى تشيّع و همواره شاهد حضور شاگردان ائمه ( ع ) بوده است . بسيارى از راويان شيعه را اهالى قم تشكيل مىدهند و اين شهر پس از كوفه در قرن سوم هجرى ، مركز نشر حديث اماميه گرديد . سخت‌گيرىهايى كه در عراق از سوى عباسيان به فقها و علماى شيعه مىشد ، از علل انتقال مدرسه علمى عراق به ايران بود . بزرگ‌ترين محدّثان و فقهاى شيعهء اماميه پس از غيبت كبرا ( 329 ق ) تا نيمهء اول قرن پنجم در شهر قم و رى زندگى مىكردند و كتب حديثى مهمى تأليف كردند . علمايى همچون كلينى ( م 328 ق ) ، على بن حسين بن بابويه ، پدر شيخ صدوق ( م 329 ) ، ابن قولويه ( م 369 ق ) شيخ صدوق ( م 381 ق ) و محمد بن حسن صفّار ، در اين قرن ، تلاشهاى علمى بسيارى در قم به انجام رساندند . عمده روايات كلينى در « الكافى » مأخوذ از مشايخ قم است كه اين خود ، نشان از اقامت طولانى وى در اين شهر و بهره‌گيرى او از منابع آن حوزه ، خصوصاً كتابخانه استادش على بن ابراهيم قمى دارد . در قرن پنجم و ششم ( دوره سلجوقيان ) ، قم ، مركزى بزرگ براى فقها و علماى شيعه بود و از شهرهاى ديگر براى تحصيل به اين شهر مىآمدند و مدارس پُر رونق بود . « 2 »

--> ( 1 ) . تاريخ تشيع ، ج 1 ، ص 175 - 176 . ( 2 ) . تاريخ تشيع ، ج 2 ، ص 324 ، به نقل از النقض ، ص 164 و 390 ؛ ر . ك : تاريخ تشيع در ايران . . . ج 1 ، ص 208 - 218 .